Wereldwijventour: stoere vrouwen deden wat mannen niet durfden
In dit artikel:
In de Haagse binnenstad leidt gids Els ’t Hooft sinds kort de Wereldwijventour: een wandelroute die de stads- en politieke geschiedenis vanuit vrouwenperspectief vertelt en vergeten of onderbelichte levens terugbrengt in het zicht. In plaats van de gebruikelijke mannennamen plaatst ze vrouwen centraal die tegen de heersende opvattingen in het verschil maakten — en soms wetten en maatschappelijke discussies in gang zetten.
De tour passeert sleutelplaatsen zoals het Binnenhof en het Lange Voorhout en belicht figuren uit verschillende eeuwen. Zo was Suze Groeneweg in 1918 de eerste vrouw in de Nederlandse politiek, gekozen toen vrouwen zelf nog niet algemeen kiesrecht hadden; zij hield zich staande als enige vrouw temidden van mannen en droeg zo bij aan langzame veranderingen in politieke etiquette en vertegenwoordiging. Aletta Jacobs komt eveneens voorbij: als eerste vrouwelijke student en arts manoeuvreerde zij slim binnen de regels van het censuskiesrecht en eiste haar stemrecht op. Hoewel haar individuele verzoek werd afgewezen, hielp haar activisme mee de beweging die kort daarna — in 1919 — algemeen vrouwenkiesrecht realiseerde.
De wandeling schetst niet alleen successen maar ook schrijnende strijd. Het verhaal van Neeltje Lokerse, een jonge Zeeuwse die haar werkgever en vader van haar kind publiekelijk ter verantwoording wilde roepen, illustreert hoe ver vrouwen soms moesten gaan om gehoord te worden. Haar wanhoopsdaad op het Binnenhof leidde tot publieke verontwaardiging en droeg bij aan de invoering van de Wet-Loeff (1909), die juridisch onderzoek naar vaderschap mogelijk maakte.
Verderop komt de internationale en koloniale dimensie aan bod: van Mata Hari en ontdekkingsreizigster Alexandrine Tinne tot Elisabeth Samson, een 18e-eeuwse vrije, zwarte zakenvrouw uit Suriname. Samson vergaarde vermogen en vocht een jarenlang juridisch gevecht om met een witte man te mogen trouwen — een zaak die aantoonde hoe fragiel maar ook bruikbaar juridische grijze zones konden zijn. Haar uiteindelijke huwelijk — na veel procederen en persoonlijke tegenslag — maakte haar tot symbool van zelfbeschikking en verzet tegen raciale en sociale barrières.
Els merkt dat de belangstelling voor dit soort verhalen groeit; deelnemers vinden de route een verrijking en een eyeopener. Tegelijkertijd gebruikt ze de tours om te wijzen op de hedendaagse realiteit: vrouwen blijven in leiderschap en topfuncties ondervertegenwoordigd. Door deze verhalen zichtbaar te houden, wil ze het beeld van de stad en de geschiedenis corrigeren en ruimte maken voor de bijdragen van vrouwen die eerder buiten de canon vielen.