Tot 1943 was op was op deze plek een dierentuin: 'Veel mensen kennen het niet meer'

In dit artikel:

Op de plek waar nu het provinciehuis in Den Haag staat, bevond zich van 1863 tot 1943 een kleinschalige maar geliefde stadsdierentuin. Het Koninklijk Zoölogisch Botanisch Genootschap richtte het park aan de Benoordenhoutseweg in als Haags pendant van Amsterdamse Artis en Rotterdamse Diergaarde: besloten wandelparken met exotische dieren, bedoeld als ontspanning én ontmoetingsplek voor de elite. In de loop van de tijd kwamen er toch grote dieren te wonen — olifanten, leeuwen, tijgers, zeeleeuwen en giraffen — naast een klein aquarium en een kas met tropische planten.

Het ontwerp volgde Franse voorbeelden, met veel vijvers en waterpartijen; in 1893 verrees het rijkversierde hoofdgebouw dat al snel de bijnaam “Het Moorse Paleis” kreeg. Vanaf circa 1880 werden de toegangseisen versoepeld en veranderde de dierentuin steeds meer in een evenementenlocatie: concerten, kermissen, feesten en later ook bokswedstrijden, dansavonden, hondenshows en autoshows vonden er plaats. Het Moorse Paleis fungeerde daarmee als sociaal trefpunt; veel Hagenaars leerden elkaar daar kennen of bezochten er vroege edities van de Pasar Malam.

De Duitse bezetter maakte in 1943 een abrupt einde aan de Haagse Dierentuin: het terrein werd gevorderd voor de aanleg van de Atlantikwall. Dieren werden overgebracht naar Artis en het pas geopende Diergaarde Blijdorp; verblijven en gebouwen werden grotendeels gesloopt. Na de oorlog waren er pogingen om delen van de dierentuin te herstellen — twee teruggekeerde beren kregen bijvoorbeeld een gerenoveerde berenkuil — maar die initiatieven faalden en de dierentuin werd nooit heropgebouwd. Het Moorse Paleis bleef nog bestaan tot 1968 en bleef in de herinnering van Hagenaars een herkenningspunt, ook al waren de dieren al lang verdwenen.

Momenteel herinnert een tentoonstelling in het provinciehuis aan deze verdwenen attractie. Rik van der Burg, beheerder van de kunstcollectie van het provinciehuis, heeft foto’s, ontwerpen, ansichtkaarten en schilderijen verzameld waarmee de expositie de geschiedenis en sociale betekenis van de Haagse dierentuin zichtbaar maakt voor nieuw publiek.