Schande in Den Haag: er ligt een plan klaar voor als de asielopvang bezwijkt, maar de burger mag niet weten wat erin staat

In dit artikel:

Asielminister Bart van den Brink heeft een definitief noodplan opgesteld voor het geval de Nederlandse asielopvang onder “disproportionele druk” komt te staan of in een crisis belandt. Het plan is opgesteld op grond van het Europese asiel- en migratiepact, dat sinds 12 juni in Nederland geldt, en is ter beoordeling naar de Europese Commissie en het EU-asielagentschap gestuurd.

De inhoud is niet openbaar. Kamerleden kunnen het document alleen vertrouwelijk bekijken bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer en mogen er in het openbaar niets uit citeren. Volgens Van den Brink bevat het plan gevoelige operationele informatie over de samenwerking tussen overheidsorganisaties, het ministerie van Justitie en het EU-asielagentschap. Openbaarmaking zou de continuïteit van de uitvoering kunnen schaden. De Europese Commissie en het asielagentschap hebben de plannen al van commentaar voorzien; die opmerkingen zijn verwerkt in de definitieve versie.

Ook de grenswaarden die bepalen wanneer het noodplan in werking treedt, blijven geheim. Daardoor is niet duidelijk bij welke druk op de opvang, hoeveel noodopvang of hoeveel achterblijvende gemeenten de maatregelen worden geactiveerd. Van den Brink benadrukt dat het plan momenteel niet actief is. Als dat wel gebeurt, kan Nederland Europese hulp inroepen en kan het EU-asielagentschap een grotere rol krijgen in de Nederlandse asielketen. Dat agentschap is sinds 2022 al bij de opvang betrokken.

De geheimhouding komt terwijl de opvang in de praktijk onder druk staat. Ter Apel zat de afgelopen weken meerdere keren vol, er werd noodopvang geregeld in Beilen en eerder in sporthallen, en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) vroeg gemeenten om bestaande locaties langer open te houden en extra tijdelijke plekken te creëren. Van den Brink plaatste 63 gemeenten onder verscherpt toezicht omdat zij hun opvangtaak niet zouden halen. Ook gemeenten die wel aan hun taak voldoen, kunnen om extra opvang worden gevraagd.

De minister stelt dat andere Europese landen hun noodplannen evenmin openbaar hebben gemaakt. Critici vinden dat geen overtuigende reden om de maatregelen en activeringsdrempels volledig geheim te houden. Operationele details, zoals locaties of beveiligingsmaatregelen, zouden volgens hen kunnen worden weggelakt, terwijl burgers wel moeten kunnen weten wat de overheid van plan is als de opvang vastloopt. De Europese Commissie verwerkt de nationale plannen in een jaarrapport, waardoor Brussel wel inzage heeft terwijl Nederlandse burgers grotendeels buiten het debat blijven.