De middelvinger naar Den Haag: 47 gemeenten weigeren asielopvang en negeren de asielminister volkomen

In dit artikel:

Asielminister Bart van den Brink (CDA) stuurde begin april een dwingende brief naar gemeenten die volgens het ministerie te weinig asielzoekers opvangen. Doel was dat deze gemeenten op korte termijn tekst en uitleg zouden geven en eventueel zouden meewerken aan de uitvoering van de spreidingswet — een instrument waarmee het Rijk gemeenten kan verplichten opvangplaatsen te accepteren. In reactie weigeren veel lokale besturen echter samen te werken: 47 gemeenten hebben niet eens gereageerd op de oproep van het ministerie.

De weigering komt voort uit toenemende lokale weerstand: gemeenteraden en bestuurders signaleren verslechterende leefbaarheid in wijken en vinden dat Den Haag te weinig rekening houdt met die lokale druk. Van den Brink uitte tijdens een recent debat zijn verbazing en waarschuwde dat de gemeenten die niet reageren als eerste aan de beurt zullen zijn zodra het kabinet dwangmaatregelen inzet. Hij houdt vast aan de spreidingswet als «structurele oplossing», en benadrukt dat gemeenten een wettelijke taak hebben voor opvang.

Tegelijkertijd staat het belangrijkste opvangpunt, Ter Apel, onder enorme druk. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft ruim een maand na de ministeriële brief overgegaan op ‘gecontroleerde toegang’: met name alleenstaande mannen worden tijdelijk niet meer binnengelaten omdat de capaciteit is bereikt. Er is op korte termijn geen breed gedragen oplossing voorhanden, en het kabinet wordt door de publicatie scherp bekritiseerd voor zijn aanpak.

De originele tekst presenteert de ontwikkeling als een bewijs van kabinetsonmacht en roept op tot een asielstop en het intrekken van de spreidingswet. Feitelijk draait het conflict om twee vragen: hoe de opvangcapaciteit structureel te vergroten en in hoeverre het Rijk gemeenten mag dwingen mee te werken. De situatie in Ter Apel laat de urgentie zien; de politieke discussie spitst zich toe op handhaving versus lokale autonomie.