Busritje terug ruim twee keer zo duur als heenrit, hoe kan dat?

In dit artikel:

Reis je regelmatig met het ov, dan kun je op je rekening soms zien dat eenzelfde traject heen en terug verschillende bedragen kost. Dat komt niet door spits- of avondtarieven of een fout in de paal, maar door hoe het tariefsysteem is opgebouwd: een vast beginbedrag (het basistarief) plus een tarief per gereisde kilometer.

Basistarief en per-km-tarief
Aan het begin van elke reis met bus, tram of metro wordt één basistarief van €1,16 in rekening gebracht; daarbovenop komt het kilometertarief van de vervoerder. In de regio gelden grofweg deze vol-kilometertarieven:
- EBS: €0,201/km
- RET: €0,20/km (Haaglanden) en €0,18/km (Rotterdam)
- HTM: €0,201/km
- Qbuzz: €0,167/km

Waarom hetzelfde ritje verschillend geprijsd is
Het sleutelprincipe is dat het basistarief maar één keer per beginreis wordt gerekend: bij de eerste vervoerder van die reis. Als je binnen 35 minuten overstapt naar een andere vervoerder, wordt die overstap nog als dezelfde reis gezien en betaal je dus geen nieuw basistarief. Omdat de eerste vervoerder bij heen- en terugrit kan verschillen, kan precies dezelfde deelrit aan het begin van de ene richting wel en in de andere richting niet het basistarief dragen — waardoor bedragen variëren. In het gegeven voorbeeld van Pijnacker–Den Haag resulteerde dat erin dat de bus in de terugrichting veel duurder leek en de metro goedkoper, simpelweg omdat het basistarief aan de andere kant werd toegepast.

Achtergrond en regels
De 35-minuten grens voor overstappen is een landelijk besluit van de decentrale ov-autoriteiten (DOVA) en werd ingevoerd bij de OV-chipkaart om overstappen mogelijk te houden zonder dat reizigers telkens het basistarief moeten betalen; de grens is bewust niet langer gemaakt om te voorkomen dat men ermee kan ‘scoren’ door bijvoorbeeld een korte retourrit te maken. De basistariefconstructie is een digitale voortzetting van de oude strippenkaart-logica, waar ook altijd een minimale afschrijving gold.

Wat als je vertraging hebt?
Lukt overstappen vanwege vertraging niet binnen 35 minuten, dan geldt formeel dat je opnieuw het basistarief betaalt. Bij lange vertragingen bieden regionale vervoerders (bijvoorbeeld binnen MRDH) vaak wel compensatieregelingen.

Uitzondering: NS
Treinvervoer valt buiten dit basistariefmodel. NS werkt met een tariefeenhedenkaart: elk spoortraject tussen stations heeft een aantal tariefeenheden, die via een tabel naar euro’s worden omgezet. NS hanteert een minimumtarief (ongeveer €3 bij acht of minder eenheden), een afnemende prijs per eenheid bij lange reizen (langeafstandskorting) en een maximumtarief (ongeveer €33,30). Bij overstappen naar NS wordt de reis als nieuw geteld, dus het basistarief van bus/tram/metro vervalt niet automatisch.

Praktische tip
Controleer bij onduidelijke afschriften eerst welke vervoerder het basistarief heeft gekregen en of je binnen 35 minuten overstapte; dat verklaart vaak de verschillen in heen- en terugritten.